Hoe werkt het zelfrijdende busje?

25 november 2016

Hij trok flink wat bekijks in Loppersum: het rode zelfrijdende busje. Tijdens Let’s Gro Loppersum reed het elektrische busje heen en weer tussen het gemeentehuis en het station. Maar hoe weet hij waar-ie precies is en waar de haltes zijn? Projectleider Daniël Koelikamp van de Provincie Groningen legt het graag uit.

“Het busje heeft op elke hoek een laser sensor en op het dak zit een GPS-bolletje. Van tevoren programmeren we een route in en geven we een paar locatiepunten op”, legt Koelikamp uit. “De lasersensor herkent de locatiepunten en in combinatie met de GPS weet het busje dan precies waar hij rijdt.”

Locatiepunten

Tijdens Let’s Gro Loppersum werd meteen duidelijk wat er gebeurt als er opeens een vrachtwagen langs de route komt te staan. “Er stond een voertuig van meer dan 2 meer hoog vlak langs de route, waardoor de laser sensor werd geblokkeerd. Het busje kon daardoor Spoorzicht niet meer zien en wist daardoor iets minder goed waar hij was. Het hotel was een van de locatiepunten”, vertelt Koelikamp. “Een afwijking tot 30% in de geprogrammeerde locatiepunt is trouwens geen probleem, maar bij demonstraties nemen we liever geen enkel risico. Het locatiepunt had ook verplaatst kunnen worden, maar de truck verplaatsen was makkelijker.”

Een geparkeerde auto óp de route is onhandig, maar het busje kan er handmatig omheen worden geleid. In Loppersum reed een steward mee op de wagen die dat kon regelen. “De bedoeling is dat het busje uiteindelijk gaat herkennen dat-ie er zelf omheen kan, maar zover zijn we nog niet”, geeft Koelikamp toe.

Een noodstop

Mocht onverwacht iemand of iets op de route terecht komen, dan maakt het busje automatisch een noodstop. “Het busje kan maximaal 40 km/u, maar fabrikant Easymile adviseert zelf om 25 km/u te rijden. Dan kan het busje in elke denkbare situatie nog goed stoppen. Mensen worden dan niet door het voertuig geslingerd bij een noodstop. In Loppersum ging het publiek het ook uittesten. De lasers detecteerden ze al als ze op het wegdek gingen staan, dan gaat-ie al afremmen. Als er ineens iemand voor springt, stop hij abrupt”, aldus de projectleider.

Het busje dat tijdens Let’s Gro door Loppersum reed, is al niet meer in Nederland. “Er waren twee voertuigen gehuurd van Easymile. Die hebben tot eind oktober door Appelscha in de gemeente Ooststellingwerf gereden. Een van die twee is daarna al teruggegaan naar de makers, de andere vorige week na de demonstraties. We willen de komende jaren meerdere voertuigen terug laten komen, verbeterde en nieuwe versies voor verschillende nieuwe pilotprojecten”, zegt Koelikamp. De demo’s met het busje werden namens de drie noordelijke provincies gedaan. “De drie gedeputeerden van verkeer en vervoer in de provincies hebben samen met de gemeente Ooststellingwerf een intentieverklaring getekend dat ze meer pilots hier willen.”

In krimpregio’s

De provinciebesturen zien in eerste instantie vooral grote kansen en mogelijkheden in de zelfrijdende busjes voor krimpregio’s. Ook Koelikamp is enthousiast: “Het is echt een aanvulling voor het OV dat we nu hebben en mogelijk deels een vervanging ervan. Daarvoor moet de snelheid nog wel echt omhoog [in Appelscha reed het busje 15km/u – red.] om het aantrekkelijk te maken voor onder meer reizigers en marktpartijen. En hiervoor hebben we die pilots nodig, we moeten data verzamelen”, legt Koelikamp uit. “Als ik kijk naar ongelukkencijfers in het verkeer, dan is 80 a 90 procent te wijten aan menselijk falen. Als we nu dat element eruit kunnen halen! Ik vind het een positieve ontwikkeling.”

Dat er geen chauffeur is en daarmee geen kans op menselijk falen, is niet voor iedereen een geruststelling. “De reacties in Loppersum waren erg positief, maar er waren ook mensen die wat huivering hadden. ‘Mij krijg je niet in zo’n ding.’ Zo was er een vrouw die er absoluut niet in wilde, maar ze is er uiteindelijk toch in gegaan. En bijna iedereen komt er enthousiast weer uit!”, vertelt een blije Koelikamp. “Het busje is echt multi-inzetbaar. Van deur tot deur, naar bijvoorbeeld een bus- of treinstation vanuit dorpen zonder OV. Ouderen en mindervaliden kunnen er gebruik van maken. Je kan de kinderen erin naar school brengen of boodschappen en pakketjes laten bezorgen.”

Binnen 10 jaar

Ook burgemeester Albert Rodenboog van Loppersum is enthousiast. Zo enthousiast zelfs dat hij binnen 5 jaar zelfrijdende busjes wil laten rijden in zijn gemeente. Koelikamp vermoedt dat het iets meer tijd kost om een volledig werkend systeem met zelfrijdende busjes te hebben. “Ik denk dat dit binnen 10 jaar kan zijn, binnen 5 jaar is heel snel. Een pilotproject in en rond Loppersum is zeker wel mogelijk binnen 5 jaar. Het hangt ook af van de techniek en we zitten nu wel in een moeilijke fase. Als alle voertuigen op de weg zelfrijdend zouden zijn, kunnen ze veel makkelijker met elkaar communiceren. Maar mensen rijden nog zelf en dat maakt het ingewikkelder. Echter, ambitie is nooit verkeerd! Enthousiaste politici helpen ons erg om de busjes snel de weg op te krijgen, dus daar kunnen we er niet genoeg van hebben!”

De snelle ontwikkeling van 5G zou een voordeel zijn voor de zelfrijdende busjes. “Het kan echt helpen met het dataverkeer, want 5G is heel snel. De voertuigen kunnen dan onderling communiceren of met aansluitende treinen of bussen”, legt Koelikamp uit. “Of denk maar aan camera’s die via 5G de data naar een controlecentrum sturen. Of kijk naar de veiligheid: hoe sneller het busje objecten detecteert en daarop reageert hoe veiliger. Als het dus met de 5G-techniek zou kunnen, dan wordt het veiliger. En dan kan misschien de snelheid ook omhoog.”

 

Fotografie: Henk Veenstra

  • Delen: